Pedagogisch en artistiek project

Een multidisciplinaire plaats voor onderzoek en creatie

Historisch gezien werd de school in 1756 opgericht onder het bewind van de Oostenrijkse Nederlanden, om te voorzien in de nood aan decorateurs voor de Koninklijke en Keizerlijke Porseleinmanufactuur van Doornik. Kort daarna leidde ze ook ontwerpers van kartons op, op vraag van de tapijtwevers.

De school ontstond uit een afhankelijkheidsrelatie met een wereld die uitdrukkingsmiddelen uitvindt en vermenigvuldigt.

De 20e eeuw zette de begrippen zelf van de beeldende, visuele en ruimtelijke kunsten op losse schroeven. De decoratieve kunsten, ten dienste van de grote kunst, werden al snel een doodlopende weg.

De 21e eeuw heeft een eigen realiteit die we ten volle willen beleven, zonder de geschiedenis te verloochenen die aan de oprichting van de Académie des Beaux-Arts ten grondslag lag. We verloochenen de kunst van het verleden niet: ze was de hedendaagse kunst van haar tijd.

Steunend op de lessen van vroegere en hedendaagse kunst, op het denken en op de wetenschappen, is het onderwijs toekomstgericht: het stimuleert de openheid voor de toekomst en voor het nieuwe.

Zoals we de school vandaag opvatten, evolueert ze naar een multidisciplinaire en interactieve plaats voor onderzoek en creatie, waar de kunsten en het kunstonderwijs onlosmakelijk samen worden uitgevonden.

Uitgaande van de oprechtheid van elke creatie moet de school een laboratorium voor fundamenteel onderzoek worden, waar de onderwezen kunsten zich niet beperken tot de productie van werken die herkenbaar zijn in de beleefde sociale context, maar ook optreden als maatschappelijke actor die nieuwe uitdrukkingsmiddelen mee uitvindt, tot en met het herdefiniëren van de context waarin ze evolueert.

Onze pedagogische ruimte staat open voor de anderen en voor de wereld. Ze bevordert de expressie en de zoektocht naar een persoonlijke taal. Die zoektocht mag niet verward worden met een zinloze esthetische stijl, maar is een bevestiging van het individu, die een bepaald gedrag en een kritische reflectie tegenover de huidige samenleving inhoudt. Dat engagement moet zich vertalen in een gepaste artistieke taal en een aangepaste techniek. We hechten veel belang aan respect voor de beleving van elk individu en willen geen schoolstijl opleggen.

Luisteren en begeleiden, individuele vrijheid en respect voor de ander aanmoedigen, de taal van onze tijd spreken: dat zijn de leidmotieven van de pedagogische gemeenschap.

Ons onderwijs moet daarom uitwisseling bevorderen, debat uitlokken en luisterbereidheid aanmoedigen, met respect voor iedereen. Het in vraag stellen, via de praktijk van de twijfel, moet constructief gebeuren; daarom worden de studenten geregeld uitgenodigd afstand te nemen tegenover de wereld van vandaag, hun eigen creaties of zichzelf. In sommige richtingen leidt de reflectie over veranderende levenswijzen tot toekomstgerichte voorstellen.

De pedagogische gemeenschap wil de studenten leren hun angst voor het onbekende te overstijgen en zich zo open te stellen voor nieuwe ruimtes van handeling en reflectie. Onze kunstinitiatie geeft voorrang aan onderzoek en experiment op basis van het concrete.

Kunst is geen kwestie van techniek en stijl, maar van inhoud en van de communicatieve en expressieve kwaliteit die eigen is aan een aanpak.

De school stelt de student in staat zijn creatieve zelfstandigheid te ontwikkelen en de eigenheid van zijn aanpak uit te werken, zonder zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid te vergeten. Ze waarborgt op het hoogste academische niveau het verwerven van methodologie en vaardigheden in het domein van de kennis, en geeft de theoretische en technische kennis en de praktische opleiding door die onmisbaar zijn voor de artistieke synthese en de erkenning van de competentie.

Door kritisch denken te ontwikkelen via multidisciplinair en interactief onderzoek helpt en ondersteunt de school de student om zich te ontplooien, zich bewust te worden van de plaats die hij in de samenleving kan innemen en de praktijken te gebruiken die zijn gevoeligheid en creativiteit ontwikkelen. De school is een plaats van humanisme die de student voorbereidt op zijn rol als burger die als kunstenaar actief in de wereld optreedt.

Een deel van deze tekst is ontleend aan het classificatiedecreet van 17 mei 1999 (D. 17.05.1999; B.S. 29.10.1999).

De technische benadering

De technische benadering is in alle richtingen fundamenteel. Ze laat toe de haalbaarheid te bestuderen en elk artistiek project concreet te realiseren. Vaak is een nieuwe techniek of een nieuw materiaal de bron van een nieuwe expressie. We zouden een hele reeks hedendaagse schilders kunnen noemen die nooit zouden schilderen zoals ze nu doen, als de informatica en de nieuwe ruimtelijke waarneming die ze teweegbrengt niet hadden bestaan.

De theoretische benadering

De algemene vakken laten de student toe een geheel van specifieke referenties te verwerven die verder gaan dan het strikte domein van de beeldende kunsten. Ze willen niet alleen kennis overdragen, maar ook betekenis geven aan kennis – een kennis die ook beeldend is! Net als in de artistieke vakken loodsen de docenten de studenten door de doolhof van de informatie-overvloed en stimuleren ze hun kritische geest en hun vermogen tot analyse en synthese.

Artistiek onderzoek

Artistiek onderzoek omvat alle reflectieve, analytische of toekomstgerichte werkzaamheden in verband met artistieke expressie, opleiding, praktijk of creatie in al haar vormen. Het ontwikkelt zich op basis van de ervaring en de persoonlijke artistieke praktijk van de onderzoeker en wordt georganiseerd binnen de ESA – Académie des Beaux-Arts de la Ville de Tournai of in samenwerking met universiteiten en hogescholen.

Het opleidingsaanbod

De Académie des Beaux-Arts de la Ville de Tournai is een hogeschool voor de kunsten van het lange type, in het domein van de beeldende, visuele en ruimtelijke kunsten.

De ESA – Académie des Beaux-Arts de la Ville de Tournai is gemachtigd om 9 richtingen of studieprogramma’s te organiseren (bijlage 2 van het classificatiedecreet van 17.05.1999, bijgewerkt op 10.09.2008):

• Interieurarchitectuur
• Textielontwerp
• Schilderkunst
• Tekenen
• Reclame
• Visuele en grafische communicatie
• Strip
• Illustratie
• Digitale kunsten

De initiële opleidingen van het lange type zijn georganiseerd in twee studiecycli (artikel 70 van het decreet):

• de eerste cyclus telt 180 studiepunten in 3 blokken van een jaar en wordt afgesloten met de graad van bachelor (artikel 70 §1 van het decreet);
• de tweede cyclus telt 120 studiepunten in 2 blokken van een jaar, waarvan 30 studiepunten gespecialiseerde, didactische of verdiepende finaliteit, en wordt afgesloten met de graad van master met finaliteit (artikel 70 §1 en §2 van het decreet).

Het studiepunt is een relatieve maat voor het geheel van de werkzaamheden van een student voor een of meer leeractiviteiten binnen een studieprogramma, waarbij de werkzaamheden van een voltijdse student gedurende een academiejaar overeenkomen met 60 studiepunten (artikel 67, eerste lid van het decreet).

De studieprogramma’s van alle richtingen van de Académie des Beaux-Arts de la Ville de Tournai staan op de website van de ESA en op het intranet van de school. Per richting bevatten ze, volgens de artikelen 124 tot 127 van het decreet:

• de lijst van de onderwijseenheden;
• de bijhorende leeractiviteiten (titels van de vakken);
• het aantal lesuren;
• de weging in punten en studiepunten;
• het competentieprofiel van de studiecyclus.

Voor elk vak bestaat een beschrijving van de inhoud, de doelstellingen, de onderwijsmethoden, de methodologie en de evaluatievormen (ECTS-fiches).

De Academie organiseert de lerarenopleiding voor het hoger secundair onderwijs (AESS, opleiding van 30 studiepunten), toegankelijk voor houders van een diploma van het lange type in de beeldende, visuele en ruimtelijke kunsten en voor laatstejaarsstudenten.

De onderwijs- en evaluatietaal van de leeractiviteiten en de bestuurstaal van de ESA – Académie des Beaux-Arts de la Ville de Tournai is het Frans.

Leeractiviteiten kunnen echter ook in een andere taal worden gegeven en geëvalueerd (zie artikel 75 §2, punten 1 tot 6 van het decreet).